Yutma terapisinde kullanılan NMES, yutma kas grubuna, boğaza takılan yüzey elektrotları ile küçük akım impulsları göndererek kasılmanın sağlanmasını amaçlamaktadır.
Dil ve Konuşma Terapisti, Yutma bozukluğu hastasının hangi kas grubunun yutma üzerinde problemi oluşturduğunu tespit ederek yutma terapisinin şeklini belirler.

Kasın elektriksel uyarılması
Akım vücuttan aktığında, doku türüne bağlı olarak farklı şekillerde tepki veren dokularla karşılaşacaktır. Bu dokuların en hassas olanı sinir dokusudur. Nöronlar elektriği iletirler ve bilgiyi bir yerden diğerine iletmek için çok küçük elektrik akımları kullanırlar. Nöronlar bu akım akışını başlatmazlar, sadece iletirler. Akımın kaynağı beyinde, beyin sapı/omurilikte veya periferde meydana gelir.

Yutma terapisinde NMES uygulanmasında, bir elektrottan diğerine bir akımın akmasına neden olan bir uyarıcı tarafından şarj edilir. Nöronların içinden geçen akım, nöronları çevreleyen elektriksel statükoyu değiştirecektir; Bu akım yeterli yoğunlukta olduğunda nöronal membranda kritik bir eşiğe ulaşılır ve bir aksiyon potansiyeli tetiklenir.

Bu, sinirin akıma maruz kaldığı noktada, genellikle sinirin kas’a girdiği yerde, yani nöromüsküler kavşakta (motor noktası olarak da bilinir) meydana gelir. Bu da kas kasılmasına neden olacaktır.

Yutma terapisi sırasında Elektrotlar Yutma bozukluğu hastasına yerleştirildikten sonra yutma için gerekli olan en uygun akım tespit edilir. Yutma bozukluğu hastasına cihaz bağlı iken dil ve konuşma terapisti yutma terapisini uygular.

Yutma terapisinde kullanılan NMES cihazı özeldir. Klasik NMES cihazları yutma terapisi amacıyla kullanıldıklarında kontraendikasyon olarak farengeal kasılmaya neden olabilir ve laryngospazm oluşturabilir.

Yutma terapisinde NMES bir çift elektrotla kullanılır. Yutma terapisi için geliştirilen cihazın elektrotları yutma bozukluğu tedavisi için geliştirilmiş olup diğer NMES uygulama alanlarında kullanılamaz.

Yutma terapisinde kullanılan NMES aktif neoplasm veya enfeksiyonlu doku üzerine uygulanmamalıdır.
Implantlı hastalara (Pacemaker, implante edilebilir defibrilatörler ve derin beyin stimülatörleri vs.) dikkatle uygulanmalıdır. Mutlaka primer hekime konsülte edilmelidir.

Kalp pili olan hastalarda dikkatli kullanın
Ciddi demanslı ve aralıksız sözel anlatım sergileyen hastalarda, sürekli sözelleştirme, oral alım denemeleri sırasında aspirasyonla sonuçlanabilir.
Nöbet bozukluğu olan hastalarda dikkatli kullanın
Yutma terapisinde NMES uygulanırken Elektrot yerleşimi bazı kriterlere dayanmaktadır: Yutma bozukluğu hastasında aspirasyon oluşup oluşmadığı, göllenme veya kalıntı olup olmadığı, problemin nöromusküler bir zayıflıktan mı yoksa zamanlamadaki bir yanlışlıktan mı kaynaklandığı gibi

Şiddet ayarı Yutma bozukluğu hastasının hissi ve kas kasılmasına göre ayarlanır. Çiğneme-yutma siklusu ve dinlenme fazı göz önüne alınarak seviyeler ayarlanır.

Yutma Terapisi süresince uyarım 40 dk sürer. Uyarım sırasında Yutma bozukluğu hastasının yutma işlevini aktif olarak yerine getirmesi terapinin etkisini artırır.
Pediatrik ve yetişkin Yutma bozukluğu hastalarında pozisyonlamalar farklılık gösterir. Bir kürü yaklaşık 10-15 oturumdan oluşmaktadır. Tedavi öncesi ve sonrası aletsel yutma değerlendirmesi mutlaka yapılmalıdır.

Yutma terapisinde kullanılan Elektrotlar tek kullanımlıktır. Klinisyen aktif yedirirken cihaz desteği sağlanmalıdır.

Savaş Çelik

Uzm. Dil ve Konuşma Terapisti